english german arabic turkish
17.01.2021, 15:56

Karar Ver(eme)mek: İşte Tüm Mesele Bu!

Reçel Deneyi’ni duydunuz mu? Bir süpermarkette, cumartesi günü, bir stant kuruluyor ve müşterilere 6 farklı reçel sunuluyor. Ertesi hafta cumartesi günü yine bir stant kuruluyor ve bu sefer 24 farklı reçel sunuluyor. Müşteriler istedikleri kadar reçel deneyebiliyorlar. Tadım yapanlara o gün kullanılmak üzere 1 dolarlık indirim kuponu da veriliyor. İsteyenler sonra kahvaltılık reyonuna gidip beğendikleri reçeli alabiliyorlar. Sizce hangi senaryoda reçel satışları daha fazla olmuştur?

6 reçel alternatifi olan stantta müşterilerin yüzde 30’u o gün reçel satın alıyor. 24 reçel alternatifi sunulan müşterilerin ise yalnızca yüzde 3’ü reçel satın alıyor. İşin enteresan tarafı 6 reçelin olduğu standın önünden geçen müşterilerin yüzde 40’ı durup reçel denerken 24 reçelin olduğu standın önünden geçenlerin yüzde 60’ı durup reçel denemiş.

Bu deney bize seçenek bolluğunun başlangıçta cazip görünse de insanı kararsızlığa ittiğini gösteriyor. Yanlış tercih yapma korkusu da kararsızlığı iyice besliyor. Tabi kararsızlığın tek nedeni seçenek bolluğu değil. Peki kararsızlık nedir? Bireyi etkileyen çoğunlukla karşıt; duygu, düşünce, durum, kişiler ya da istekler arasında seçim yapabilme güçlüğüdür. Karar verememe ve seçim yapamama durumudur. Hepimiz zaman zaman kararsızlık yaşarız ama kronikleşirse kişinin yaşantısında zor ve acı verici bir süreç haline gelir.

Kimler daha zor karar veriyor?

  • Özgüven eksikliği olanlar: Kendine ve kararlarına güvenemeyen, hatalı bir karar vereceğinden daha emin olan kişilerde kararsızlık sıklıkla görülür.
  • Mükemmeliyetçiler: En doğru kararı verebilmek ve hata yapmamak için kararsızlığa sıklıkla düşerler.
  • Kaygılılar: Verilecek kararın sonuçlarının belirsiz olması, yanlış kararın yaratacağı zor durumlar, kaygılar için bir artış nedenidir.
  • Kontrolcüler: Kararları ve yaratacağı sonuçları kontrol etmek istemek veya kararların yol açacağı durumları kontrol edememe ihtimali yine kararsızlığı arttırır.
  • Takıntıları olanlar: Takıntılı bir zihin yapısına sahip kişiler karar vermenin hem öncesinde, hem sonrasında ısrarlı bir şekilde düşünceler içinde kalabilirler. Doğru karardan da, yanlış karardan da emin olmazlar.

Karar verirken nelere dikkat etmeliyiz?

Çok klasik olmakla beraber “en kötü karar kararsızlıktan iyidir” diyeceğim. Kötü karar diye bir şey yoktur, aslında seçimlerimiz vardır ve biz insanlar yanlış seçimler de yaparız. Önemli olan fark ettikten sonra gerekli dersleri çıkarabilmek ve tekrarlamamak. Kısa vadede yanlış gibi görünen bir karar, bir süre sonra çok doğru bir karar dönüşebilir. İnsanlar yaşamlarında bunu pek çok kez tecrübe etmişlerdir. Şems Tebrizi’nin dediği gibi: “Bugün olmadı diye ağladığın şeye, yarın iyi ki olmadı diye sevinirsin”.

Bir de unutmamak gerekiyor ki, hatalı kararlarımız bizi bu hayatta büyüten şeyler. Karar vermek kişinin içinde bulunduğu “comfort zone” denilen “konfor alanı”ndan çıkıp ruhsal büyümenize yol açar.

Uykusuz olmak ya da uykumuzu tam almamak da kararsızlığı besleyen bir durum. Böyle olduğunuz günlerde karar almayı biraz ötelemek daha iyi bir seçenek olabilir.

Dönem dönem kararsızlıklar yaşayabilirsiniz bu çok normaldir. Önemli olan dozajıdır. Bazı durumlarda, karar vermek için beklemek ve sakinleşmek daha doğrudur. Yürümek, yazmak, çizmek bizi sakinleştir.

Hayatınız adına önemli bir kararı çok kolay veremeyebilirsiniz ama bir meyve seçmek gibi basit bir seçimde bile kararsız kalıyorsanız, saatlerce düşünüyorsanız, bu durum sizin için sorun oluşturuyor demektir ve bir ruh sağlığı uzmanından destek almak iyi olabilir. Kararsızlığa neden olan şeylerin alt yapısını çalışmak bu durumun kronik hale gelmesini engeller ve uzun vadeli değişimleri beraberinde getirir.

Kararlı günler diliyorum…

Uzman Klinik Psikolog Reyhan Algül

-3
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 27 60
2. Galatasaray 28 58
3. Fenerbahçe 28 58
4. Trabzonspor 28 51
5. Alanyaspor 28 46
6. Hatayspor 28 46
7. Gaziantep FK 28 43
8. Karagümrük 28 41
9. Göztepe 28 39
10. Antalyaspor 28 36
11. Sivasspor 27 34
12. Konyaspor 27 32
13. Malatyaspor 28 31
14. Kayserispor 27 31
15. Kasımpaşa 28 30
16. Başakşehir 28 29
17. Rizespor 27 28
18. Ankaragücü 27 26
19. Erzurumspor 28 26
20. Denizlispor 27 24
21. Gençlerbirliği 27 21
Takımlar O P
1. Giresunspor 25 53
2. Samsunspor 25 50
3. İstanbulspor 25 47
4. Adana Demirspor 25 45
5. Altınordu 25 45
6. Altay 25 44
7. Tuzlaspor 25 41
8. Ankara Keçiörengücü 25 40
9. Bursaspor 25 34
10. Ümraniye 25 34
11. Bandırmaspor 25 32
12. Boluspor 25 29
13. Adanaspor 25 27
14. Menemenspor 25 27
15. Balıkesirspor 25 26
16. Akhisar Bld.Spor 25 22
17. Ankaraspor 25 16
18. Eskişehirspor 25 7
Takımlar O P
1. Man City 28 65
2. M. United 28 54
3. Leicester City 28 53
4. Chelsea 28 50
5. West Ham 27 48
6. Everton 27 46
7. Tottenham 27 45
8. Liverpool 28 43
9. Aston Villa 26 40
10. Arsenal 27 38
11. Leeds United 27 35
12. Wolverhampton 28 35
13. Crystal Palace 28 34
14. Southampton 27 33
15. Burnley 28 30
16. Newcastle 27 27
17. Brighton 27 26
18. Fulham 28 26
19. West Bromwich 28 18
20. Sheffield United 28 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 25 59
2. Barcelona 26 56
3. Real Madrid 26 54
4. Sevilla 25 48
5. Real Sociedad 26 45
6. Real Betis 26 42
7. Villarreal 26 37
8. Athletic Bilbao 25 33
9. Celta de Vigo 26 33
10. Granada 26 33
11. Levante 26 32
12. Valencia 26 30
13. Osasuna 26 28
14. Cádiz 26 28
15. Getafe 26 27
16. Real Valladolid 26 25
17. Elche 25 24
18. Eibar 26 22
19. Deportivo Alaves 26 22
20. Huesca 26 20