english german arabic turkish

Dünyada vakalar neden artıyor, aşıların etkisi ne oldu, vaka sayısı artık ne kadar önemli?

Dünya genelinde yapılan yoğun aşılama programına rağmen koronavirüsün yol açtığı Covid-19 vakaları yeniden hızlı bir artış eğilimine girmiş durumda.

GÜNDEM 23.07.2021, 22:31 ALP ERMIYA
106
Dünyada vakalar neden artıyor, aşıların etkisi ne oldu, vaka sayısı artık ne kadar önemli?
banner24

Fransa ve İspanya başta olmak üzere Avrupa Birliği (AB), Birleşik Krallık, ABD, Brezilya, Endonezya, Rusya ve Hindistan gibi birçok yerde vaka sayıları yeniden kış ve ilkbaharda kapanma dönemlerinin yaşandığı seviyelere yaklaştı.

Türkiye'de de benzer şekilde vakalar yeniden yükselişe geçti. Temmuz başında 4 bin 500'ün altına inen günlük vaka sayısı, 22 Temmuz'a ikiye katlanarak 9 bin 586'ya ulaştı.

Ancak son dönemde aşılamanın yaygınlaşmasıyla birlikte dünyanın birçok ülkesinde, pandeminin ilk bir yılından farklı olarak vaka sayıları yerine, hastaneye yatış oranı ve ölüm istatistikleri karar alma süreçlerinde daha belirleyici bir hal almaya başladı.

Türkiye ise 4 Temmuz'dan bu yana zatürre oranı, ağır hasta sayısı ve günlük hasta sayısı gibi verileri açıklamayı durdurdu. Bunun yerine bu veriler haftalık olarak duyurulmaya başlandı.

İlk olarak 10-16 Temmuz haftasına ait veriler açıklandı. Bu verilere göre, hem günlük ortalama ağır hastası sayısı hem de hasta sayısı, vaka sayılarının benzer seviyelerde seyrettiği Mayıs sonundaki düzeylerin altında. Bununla birlikte hastalardaki zatürre oranı da vaka sayısının 6-7 bin aralığında olduğu Şubat ayındaki seviyelere yakın seyrediyor.

Dünyada hangi veriler öne çıkıyor?

Aşılama programlarının yaygın ve hızlı bir şekilde yapıldığı birçok ülkede, karar verme süreçlerinde artık vaka sayısından çok diğer göstergelere bakılmaya başlandı.

Bunun en önemli örneklerinden birisi İngiltere. Zira, bu ülkede vakaların hızla artışa geçtiği ve tam kapanmanın uygulandığı Ocak ayındaki seviyelerine ulaştığı bir dönemde, tam normalleşmeye geçilmesine karar verildi.

Bu kararın arkasında aşılamayla birlikte hastaneye yatış ve can kaybı verilerinin "kontrol altında tutulabilir" düzeylerde olması önemli rol oynadı.

Örneğin, vaka sayılarının benzer bir seyir gösterdiği Ocak ayında, Covid nedeniyle hastaneye kaldırılanların sayısı hafta 20-25 bin seviyelerinin üzerinde seyrediyordu.

Ancak bugün, İngiltere'de bir haftada Covid-19 nedeniyle hastaneye kaldırılanların sayısı 5 binin altında. Dolayısıyla vaka artışları sağlık sistemi ve hastane kapasitesi üzerinde baskı yaratacak bir hale ulaşmış değil.

Benzer bir durum can kayıpları için de geçerli. Pandeminin zirveye ulaştığı Ocak-Şubat döneminde günlük can kaybı zaman zaman 1000'in üzerine çıkarken, bugün ise 50'nin altında seyrediyor.

Aşılar işe yaramıyor mu?

Benzer bir durum ABD ve Avrupa'nın başka yerlerinde de söz konusu. İngiltere'de kamu sağlığı yetkilileri, yaygın aşılama sayesinde vaka artışı ile hastanede tedavi görme ihtiyacı ve ölümler arasındaki bağın "zayıflatıldığını" vurguluyor.

İngiltere hükümetinin baş bilimsel danışmanı Sir Patrick Vallance, hastaneye kaldırılanların yüzde 40'ının iki doz aşı olmuş kişiler olduğunu açıkladı.

Gerek aşılanmış kişilerin hastalığı kapması ve hatta hastanede tedavi görmeleri gerekse de vaka sayılarındaki artış, özellikle aşı karşıtlarının yapılan dozların işe yaramadığı yönünde iddialar ortaya atmasına neden oldu.

Bilim insanları, vaka sayıları ve aşılananların da hastaneye kaldırılmalarına bakarak aşıların işe yaramadığını söylemenin doğru olmadığını belirtiyor.

Bilim insanları ayrıca, Covid-19 da dahil hiçbir aşının yüzde 100 koruyucu olmadığını ancak şu ana kadar ortaya çıkan verilerin aşılama artıkça hastalığı ciddi atlatma ve ölüm riskinin ciddi oranda azaldığını gösterdiğini ifade ediyor.

Virolog Dr. Semih Tareen, aşıların amacının bulaşıcılığı önlemek ya da önleyemiyorsa bile ciddi hastalığı azaltarak, Covid-19'un hastane ve yoğun bakımlarda yarattığı baskıyı hafifletmek olduğunu söyledi.

Tareen, "Aşı olursak virüsü kapmayacağız anlamına gelmiyor. Ancak viral yükün azaldığını, insanlarda kalıcı süresinin kısaldığını ve en önemlisi de ciddi hastalık riskinin büyük miktarda azaldığını görüyoruz" dedi.

ASILAR

Vakalar neden artıyor?

Yanıtı merak edilen bir diğer soru da aşılanmaya rağmen vaka sayılarının artmaya devam ettiği.

Dünya nüfusunun şu ana kadar yaklaşık yüzde 27'sine en az bir doz aşı yapıldı. Tam aşılanmış olanların oranı ise yüzde 13.4.

Bilim insanlarına göre, bunun birkaç nedeni var. Bunların başında başta Delta olmak üzere daha hızlı yayılan ve daha bulaşıcı olan yeni varyantların ortaya çıkması geliyor.

Özellikle Delta varyantı daha kolay bulaşmasından dolayı vakaların da hızlı bir şekilde artmasına neden oluyor. İngiltere'de Delta varyantının Alfa'ya kıyasla yüzde 40 ile 70 oranında daha bulaşıcı olduğu tespit edildi.

Vakalardaki artışın arkasındaki bir başka neden de kış boyunca ve ilkbaharın bir bölümünde uygulanan kısıtlamaların da yazla birlikte kaldırılmaya başlanması.

Özellikle maske zorunluluğunun hafifletilmesi, sosyal mesafenin azaltılması, bir araya gelebilecek kişi sayısına ilişkin kısıtlamaların kaldırılması ve bazı yerlerde maç, konser gibi kalabalık etkinliklerin yeniden başlaması vaka sayılarının artmasına neden olan etkenler arasında gösteriliyor.

Bir başka etken de pandeminin başlangıcında kısıtlı olan test imkanlarının yaygınlaşması. Dolayısıyla daha fazla kişiye ve daha kolay bir şekilde test yapıldıkça, vakaları da tespit etmek kolaylaşıyor ve kesinleşmiş vakalara ulaşılması sayıları yukarı çekiyor.

Bilim insanları, bu noktadan sonra aşılanmayan ya da aşı dozlarını tamamlamayan kişilerin virüslerin aşılara direnç gösterebilecek şekilde mutasyona uğramaları ve aşıları da etkisiz kılan yeni varyantların ortaya çıkmasına yardımcı olabileceğini söylüyor.

Hem kamu sağlığı yetkilileri hem de bilim insanları bu riskin önüne geçmek için sırası gelen herkesin her iki doz aşısını da olması çağrısı yapmaya devam ediyor.

KaynakBBC

Yorumlar (0)
banner28
-6
kapalı
Günün Anketi Tümü
Z kuşağı yanıtlıyor: Türkiye'de Kurulacak olan 67. hükümette, Cumhurbaşkanlığı koltuğuna ve iktidara kim geçmelidir?
Z kuşağı yanıtlıyor: Türkiye'de Kurulacak olan 67. hükümette, Cumhurbaşkanlığı koltuğuna ve iktidara kim geçmelidir?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11
banner30
banner29